ยารักษาไข้(๒)
ส่วนที่ใช้: ต้นสด
ขนาด: ๑ กำมือ
วิธีใช้: ต้มกับน้ำ ๒ แก้ว เคี่ยวเหลือ ๑ ถ้วยครึ่ง ดื่ม
หอม
ส่วนที่ใช้: หัว
ขนาด: ๓-๕ หัว
วิธีใช้: ตำละเอียด ผสมเหล้าโรงทาตัวเด็ก
แห้วหมูเล็ก
ส่วนที่ใช้: ต้นแห้ง
ขนาด: ๑๕-๒๐ กรัม
วิธีใช้: ต้มน้ำ ๑ แก้ว ดื่ม
ฟ้าทะลายโจร
ส่วนที่ใช้: ต้นสด แห้ง
ขนาด: ๑ กำมือ
วิธีใช้: ต้มกับน้ำ ๑ แก้ว แบ่งกินวันละ ๓ ครั้ง
ยารักษาไข้(๑)
ส่วนที่ใช้ : ต้นสด
ขนาด : ๑ กำมือ
วิธีใช้ : ต้มกับน้ำ ๒ แก้ว เคี่ยวเหลือ ๑ ถ้วยครึ่ง ดื่ม
บอระเพ็ด
ส่วนที่ใช้ : ต้นสด
ขนาด : -
วิธีใช้ : ดองเหล้า ความแรง ๑ ใน ๑๐ กินครั้งละ ๑ ช้อนชา
แคบ้าน
ส่วนทีึ่ใช้ : ยอดอ่อน
ขนาด : ไม่จำกัด
วิธีใช้ : ลวกจิ้มน้ำพริก
น้ำดอกคำฝอย
ดอกคำฝอยแห้ง ๒.๕ กรัม (๑ หยิบมือ)
น้ำเดือด ๑๕๐ กรัม (๑ ถ้วยกาแฟ)
วิธีทำ
๑. เอาดอกคำฝอยใส่ในถ้วยกาแฟ เทน้ำร้อนลงไป
๒. เอาช้อนกาแฟคนให้เข้ากับน้ำร้อน จนกระทั่งน้ำเป็นสีแดงปนสีน้ำตาลเข้ม แล้วจิบดื่มช้าๆ
ประโยชน์ที่ร่างกายจะได้รับ
คุณค่าทางยา ลดไขมันในเส้นเลือด ลดความดันโลหิตสูง ช่วยขับเหงื่อ เป็นยาระบายอ่อนๆ คนจีนใช้รักษาโรคหัวใจและหลอดเลือด
ยาถ่ายพยาธิ(๒)
มะขาม
ส่วนที่ใช้ : เมล็ดในกระเทาะเปลือก
ขนาด : ๒๐ - ๒๕ เมล็ด
วิธีใช้ : เอาเมล็ดมาต้มกับน้ำใส่เกลือเล็กน้อย กินครั้งเดียวให้หมด (ถ่ายพยาธิตัวกลม, เส้นด้าย)
ฟักทอง
ส่วนที่ใช้ : เนื้อในเมล็ด
ขนาด : ๕๐ - ๙๐ เมล็ด
วิธีใช้ : เนื้อในเมล็ดบดให้ละเอียด เติมน้ำเชื่อมเล็กน้อย เติมน้ำให้ได้ ๒ ถ้วย แบ่งกิน ๒ - ๓ ครั้ง ห่างกัน ๒ ชั่วโมง แล้วกินดีเกลือตามหลัง ๒ ชั่วโมง (ถ่ายพยาธิตัวตืด)
มะระไทย
ส่วนที่ใช้ : ใบสด
ขนาด : ๒๐ - ๓๐ ใบ
วิธีใช้ : หั่นใบชงน้ำร้อน เติมเกลือเล็กน้อย (ถ่ายพยาธิเข็มหมุด)
กระเทียม
ส่วนที่ใช้ : หัวสด
ขนาด : ๕ - ๗ กลีบ
วิธีใช้ : ปอกเปลือกระเทียม ตำให้แหลก เติมน้ำอุ่น ๑ แก้ว ละลายกับสบู่ สวนเข้าทวารหนัก ทำซ้ำ ๒ - ๓ วัน (ถ่ายพยาธิเส้นด้าย)
สมดุลธรรมชาติ
กรณีกรดซาลิไซลิกอันเป็นตัวยาที่แสดงฤทธิ์ในแอสไพรินนั้น เป็นตัวยาหนึ่งที่แสดงให้เห็นว่า ยาสมุนไพรที่ยังไม่แปรรูปน่าจะดีกว่าสารแสดงฤทธิ์ที่สกัดออกมาโดด ๆ เพราะถ้าเรากินแอสไพรินในขนาดปกติ จะมีความเสี่ยงต่อผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นเช่น อาการปวดท้องเนื่องจากเป็นแผลและมีเลือดออกในกระเพาะอาหาร แต่ถ้าใช้เปลือกต้นสนุ่นซึ่งเป็นสมุนไพร ทีมีอนุพันธ์ของกรดซาลิไซลิกอยู่เช่นเดียวกับแอสไพริน ร่างกายยังคงได้รับตัวยาแก้ปวดนี้ แต่จะได้สารอื่นที่มีฤทธิ์ต้านฤทธิ์กรดไปพร้อมกัน ซึ่งจะไปหักล้างกับผลระคายเคืองกระเพาะอาหารที่เกิดจากกรดซาลิไซลิก ดังนั้นเปลือกต้นสนุ่น จึงเหมาะสำหรับใช้แก้ปวดในผู้ป่ายที่เป็นโรคกระเพาะอาหาร หรือมีอาการปวดกระเพาะอาหาร ในขณะที่ไม่ควรใช้แอสไพรินกับผู้ป่วยเหล่านี้
ข้อดีที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งของการใช้สมุนไพรคือ ในธรรมชาตินั้นจะไม่มีพืชต้นใด ที่มีองค์ประกอบทางเคมีเหมือนกับอีกต้นหนึ่งทุกประการ แม้จะเป็นพืชชนิดเดียวกันก็ตาม ดังนั้นโอกาสที่จุลชีพ เช่น พวกแบคทีเรียและไวรัส จะดื้อยาสมุนไพรจึงเกิดขึ้นได้ยาก เช่นเดียวกับโอกาสที่ผู้ป่วยจะแพ้ยาสมุนไพร ขณะที่ทั้งการดื้อยาและการแพ้ยานั้น กลับพบบ่อยกว่าในการบำบัดด้วยยาแผนปัจจุบัน
ยาถ่ายพยาธิ(๑)
มะเกลือ
ส่วนที่ใช้ : ผลสดโตเต็มที่ (ห้ามใช้ในเด็กต่ำกว่า ๑๐ ขวบ)
ขนาด : เท่าอายุคนไข้ แต่ไม่เกิน ๒๕ ผล
วิธีใช้ : ตำใส่กะทิคั้นเอาแต่น้ำกะทิ ช่วยกลบรสเฝื่อน ควรรับประทานขณะท้องว่าง(ถ่ายพยาธิตัวกลม)
ทับทิม
ส่วนที่ใช้ : เปลือกสดของราก, ต้น
ขนาด : ครึ่งกำมือ
วิธีใช้ : ต้มกับน้ำ ๓ ถ้วย เติมกระวาน กานพลูเล็กน้อย เพื่อกลบรสเคี่ยวให้เหลือ ๑ ถ้วยครึ่ง กินครั้งละ ๒ ช้อนโต๊ะ หลังจากนั้น ๒ ชม. กินยาระบายตาม (ถ่ายพยาธิตัวตืด, ตัวกลม)
เล็บมือนาง
ส่วนที่ใช้ : เมล็ดในของผล
ขนาด : ๔ - ๕ เมล็ด
วิธีใช้ : หั่นทอดกับไข่ ให้เด็กเล็ก ๕ - ๖ ขวบกิน(ถ่ายพยาธิไส้เดือน)
น้ำฟ้าทะลายโจร
ฟ้าทะลายโจรหั่น(ตากแห้ง) ๑๕ กรัม (๑ช้อนชา)
ใบเตยหอมสดหั่น ๑๕ กรัม (๑ช้อนคาว)
น้ำสะอาด ๒๐๐ กรัม (๑๔ ช้อนคาว)
วิธีทำ
๑.เอาฟ้าทะลายโจรหั่นตากแห้งใส่หม้อต้ม
๒.เอาใบเตยหอมหั่นใส่ลงไปด้วย เพื่อสร้างความหอมและน่าดื่ม
๓.ยกขึ้นตั้งบนเตาไฟ ต้มจนเดือด เคี่ยวจนงวด ยกลง เอากากออกแบ่งดื่มวันละ ๓ เวลา เช้า กลางวัน เย็น
ประโยชน์ที่ร่างกายจะได้รับ
คุณค่าทางยา ช่วยโรคภูมิแพ้ได้ดี แก้ร้อนใน เจ็บคอ ตัวร้อน ปวดหัว ช่วยเจริญอาหาร
ข้อดีของการใช้สมุนไพร
น้ำส้มคั้น
ส่วนผสม
ส้มเขียวหวานขนาดกลาง ๓ ผล
เกลือป่นเสริมไอโอดีน ๑ กรัม (๑/๕ ช้อนชา)
วิธีทำ
นำส้มมาล้างเปลือกให้สะอาด ใช้มีดผ่าขวางลูก คั้นเอาแต่น้ำ เติมเกลือ ตักเอาเมล็ดออก ชิมรสตามชอบถ้าเปรี้ยวมากให้เติมน้ำตาล
ประโยชน์ที่ร่างกายจะได้รับ
คุณค่าทางอาหาร มีวิตามินเอมาก ช่วยบำรุงสายตา นอกจากนี้ ยังมีแคลเซี่ยม ฟอสฟอรัส และวิตามินซี ช่วยบำรุงกระดูกและฟัน
คุณค่าทางยา ป้องกันโรคโลหิตจาง ป้องกันโรคเลือดออกตามไรฟัน
ยาระบาย(๒)
ส่วนที่ใช้ : ผลสุก
ขนาด : ไม่จำกัด
วิธีใช้ : ใช้รับประทาน
มะขาม
ส่วนที่ใช้ : เนื้อมะขาม
ขนาด : ๒ หัวแม่มือ
วิธีใช้ : จิ้มเกลือกิน หรือต้มน้ำดื่ม ดื่มน้ำตามมากๆ
แมงลัก
ส่วนที่ใช้ : เมล็ด
ขนาด : ๑-๒ ช้อนชา
วิธีใช้ : แช่น้ำให้พองแล้วดื่มก่อนนอน
ยาระบาย(๑)
ส่วนที่ใช้ : ดอก, ใบสด, เมล็ดแห้ง
ขนาด : ๑-๓ ช่อดอก, ๘-๑๐ ใบ
วิธีใช้ : ใช้จิ้มน้ำพริก หรือคั่วแห้ง ชงน้ำร้อนดื่ม เติมเกลือเล็กน้อย
มะขามแขก
ส่วนที่ใช้ : ใบ, ฝัก
ขนาด : ใบ ๒ หยิบมือ, ฝัก ๑๐-๑๕ ฝัก
วิธีใช้ : ต้มกับน้ำ ๑ ถ้วยแก้วนาน ๕ นาที ใส่เกลือกลบรสเฝื่อน ดื่มครั้งเดียวหมด
ขี้เหล็ก
ส่วนที่ใช้ : ใบอ่อน, แก่น
ขนาด : ๒-๓ กำมือ, แก่น ๒ องคุลี ใช้ ๒-๓ ชิ้น
วิธีใช้ : ใบอ่อนใช้ต้มกับน้ำ ๑-๒ ถ้วย เติมเกลือเล็กน้อย ดื่มตอนเช้า แก่นก็ทำเช่นเดียวกัน
สมุนไพรกับยาแผนปัจจุบัน
ยาแผนปัจจุบันสำคัญหลายอย่างที่รู้จักกันดีและยังคงใช้กันอยู่ในวงการแพทย์แผนปัจจุบันนั้นมีกำเนิดมาจากสมุนไพร แม้ว่าปัจจุบันยาเหล่านี้บางตัวอาจได้จากวิธีเคมีสังเคราะห์แทนที่เคยสกัดจากสมุนไพร เพราะทำได้ง่ายกว่าและราคาถูกกว่ามาก แต่ยาบางตัวยังคงจำเป็นต้องสกัดจากแหล่งธรรมชาติด้วยเหตุผลเดียวกัน
แอสไพริน เป็นอนุพันธุ์ของกรดชาลิไชลิกที่ได้จากการสังเคราะห์ทางเคมี มีคุณสมบัติแก้ปวด ต้านการอักเสบ และลดไข้ นักวิทยาศาสตร์ค้นพบโครงสร้างเคมีอันเป็นต้นแบบของยานี้เป็นครั้งแรกในเปลือกต้นสนุ่นขาว ปัจจุบันยังพบอนุพันธุ์กรดซาลิไซลิกจากสมุนไพรอื่น ๆ อีกหลายชนิด รวมทั้งในเปลือกต้นสนุ่นและกำลังเสือโคร่ง
ไดจอกชิน สารที่สกัดได้จากใบต้นปลอกนิ้วเทพี นำมาผ่านปฏิกิริยาเคมีง่าย ๆ เพียงขั้นตอนเดียว จะให้ไดจอกชินอันเป็นยารักษาผู้ป่วยที่มีอาการหัวใจเต้นไม่เป็นจังหวะบางประเภทและผู้ป่วยภาวะหัวใจล้ม ยาชนิดนี้ยังคงใช้กันมากในวงการแพทย์แผนปัจจุบันอุตสาหกรรมยาที่ผลิตยานี้ป้อนตลาดโลกยังคงต้องสกัดจากแหล่งธรรมชาติ เพราะการสังเคราะห์ทางเคมีทำได้ยากและสิ้นเปลืองมากกว่า
มอร์ฟีน เป็นยาแก้ปวดที่ดีที่สุดชนิดหนึ่ง แม้มีฤทธิ์เสพติด แต่มีฤทธิ์แก้ปวดที่ดีมากจึงยังคงใช้ในวงการแพทย์แผนปัจจุบันตลอดมา โดยเฉพาะกับผู้ป่วยที่มีอาการปวดรุนแรงยานี้สกัดได้จากฝิ่น โดยเป็นยางที่ได้จากผลแก่จัดของต้นฝิ่น
ควินิน เป็นยาแก้ไข้ป่าหรือไข้จับสั่นที่ใช้กันมานับร้อยปีแล้ว สกัดได้จากเปลือกต้นชิงโคนาหลายชนิด และปัจจุบันยังคงต้องสกัดจากธรรมชาติ
ยาเม็ดคุมกำเนิด ตัวยาในยาเม็ดคุมกำเนิดนั้นเป็นสารที่มีโครงสร้างเคมีคล้ายสารสเตอรอยด์ ปัจจุบันใช้สารที่พบในหัวกลอยและหัวเอื้องหมายนาเป็นสารตั้งต้นในการสังเคราะห์ตัวยาชนิดนี้
วินคริสตีนและวินบลาสตีน สารสองตัวคือ วินคริสตีนและวินบลาสตีน เป็นยาต้านมะเร็งที่สำคัญ และยังคงใช้ในการแพทย์แผนปัจจุบัน (มักใช้ร่วมกับยาอื่น) สกัดได้จากต้นแพงพวยฝรั่ง
สมุนไพรบำบัดโรคได้อย่างไร
เช่นเดียวกับกรณีอาหารเป็นพิษ หมอยาสมุนไพรจะเห็นว่าอาการอาเจียนและท้องเสีย ที่เกิดขึ้นนั้นเป็นกลไกตอบสนองที่มีประสิทธิภาพของร่างกายคือ ทำให้ร่างกายสามารถกำจัดจุลชีพที่เป็นอันตราย ออกจากทางเดินอาหารได้โดยเร็วที่สุด จะเห็นได้ว่าการรักษาเช่นนี้ แตกต่างจากหมอแผนปัจจุบันที่มักให้ยาแก้ท้องเสียและยาแก้อาเจียน โดยหมอยาสมุนไพรจะเน้นเพียงควบคุมอาการที่เกิดขึ้น ด้วยการใช้สมุนไพรที่ยับยั้งการดูดซึมของทางเดินอาหาร เพื่อป้องกันไม่ให้ตัวการที่ทำให้เกิดพิษถูกดูดซึม และไหลเวียนเข้าสู่กระแสโลหิต และแม้ว่าหมอยาสมุนไพรจะแนะนำให้ผู้ป่วยดื่มน้ำมาก ๆ เพื่อป้องกันการสูญเสียน้ำ เช่นเดียวกับหมอแผนปัจจุบันแต่ข้อแตกต่างที่สำคัญคือ หมอยาสมุนไพรจะไม่ให้ยาที่มีผลยับยั้งอาการท้องเสีย และอาการอาเจียนนั้นหายขาดในทันที
ยาสมุนไพร
ตามปกตินอกจากหมอยาสมุนไพรจะจ่ายยาให้คนไข้แล้ว ยังให้คำแนะนำเกี่ยวกับอาหารที่ควรกินของแสลง วิธีปฏิบัติตนให้ถูกสุขอนามัย ตลอดจนการลดความเครียดในชีวิตประจำวันด้วย เป้าหมายสำคัญของวิธีการเช่นนี้คือ การบำบัดโรคหรืออาการที่เกิดขึ้นแล้ว พร้อมกับป้องกันไม่ให้เกิดโรคขึ้นใหม่ได้อีก
การบำบัดด้วยยาสมุนไพรนั้นมีมาตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ และเป็นที่รู้กันดีว่า การรักษาด้วยวิธีนี้ เฟื่องฟูมากในอาณาจักรโบราณต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นไอยคุปต์ กรีก หรือโรมัน อาจกล่าวได้ว่า ยุคทองของยาสมุนไพรในโลกตะวันตกเริ่มขึ้นอีกครั้ง เมื่อศตวรรษที่ผ่านมา เนื่องจากมีการศึกษาวิจัยในห้องปฏิบัติการ ด้วยวิธีการและเทคโนโลยีสมัยใหม่เกิดขึ้นอย่างแพร่หลาย นักวิทยาศาสตร์ได้ทำการพิสูจน์ว่า สมุนไพรจำนวนมากที่เคยใช้กันมาแต่โบราณนั้นมีคุณสมบัติทางยาจริง แต่ถึงอย่างนั้นยังคงมีสมุนไพรอีกจำนวนมาก ที่ยังรอการหาคำตอบเชิงวิทยาศาสตร์ว่า จะใช้ได้ผลจริงดังที่เชื่อกันมาหรือไม่ ไม่ว่าจะเป็นกระเทียมที่ใช้บำบัดโรคเกี่ยวกับหัวใจ และหลอดเลือดหรือใบขี้เหล็กที่ใช้เป็นยาคลายเครียด ซึ่งเพิ่งพบว่าอาจทำให้ตับมีปัญหาได้
เนื่องจากมีข้อมูลจากผลวิจัยทางวิทยาศาสตร์จำนวนมาก มาช่วยยืนยันสรรพคุณของยาสมุนไพรบางชนิดเช่นนี้ อุตสาหกรรมยาทั่วโลกจึงหันมาให้ความสนใจกับพืชสมุนไพรมากยิ่งขึ้น ในปัจจุบันบุคลากรในวงการอุตสาหกรรมยา ต่างง่วนอยู่กับการศึกษาค้นคว้า “พฤกษเคมีภัณฑ์” อันเป็นสารองค์ประกอบนับแสน ๆ ชนิดที่มีอยู่ในอาณาจักรพืช เพื่อค้นหายาใหม่ ๆ สำหรับบำบัดรักษาความเจ็บไข้ได้ป่วยของมวลมนุษยชาติ
ยารักษาอาการท้องเดิน ท้องเสีย(๒)
มังคุด
ส่วนที่ใช้ : เปลือกผล
ขนาด : ครึ่งผล
วิธีใช้ : ต้มกับน้ำความแรง ๑ ใน๑๐ กิน ๑ ช้อนชา
มะตูม
ส่วนที่ใช้ : ผลอ่อน
ขนาด : ๒-๓ ชิ้น
วิธีใช้ : ใช้ชงน้ำดื่มแทนน้ำชา ความแรง ๑ ต่อ ๑๐
ยารักษาอาการท้องเดิน ท้องเสีย(๑)

ชา
ส่วนที่ใช้ : ใบตากแห้ง
ขนาด : ๒-๓ หยิบมือ
วิธีใช้ : ใช้น้ำเดือดชงชาแก่ๆ ดื่มต่างน้ำ

ฝรั่ง
ส่วนที่ใช้ : ใบ, เปลือกต้นสด
ขนาด : ใบ ๖-๘ ใบ, เปลือกต้น ๑ฝ่ามือ
วิธีใช้ : ใบใช้เคี้ยว กลืนน้ำตาม เปลือกต้มน้ำ ๒ ถ้วยแก้ว เคี่ยวให้เหลือ ๑ ถ้วยแก้ว แบ่งกิน ๒ ครั้ง

ทับทิม
ส่วนที่ใช้ : เปลือกผล
ขนาด : ใช้กว้าง ๑ นิ้ว ยาว ๑ นิ้วครึ่ง
วิธีใช้ : ฝนกับน้ำปูนใสให้ข้นรับปรัทานครั้งละ ๑-๒ ช้อนชา
ยารักษาโรคกระเพาะ

มะเขือมอญ
ส่วนที่ใช้ : ผลอ่อนตากแห้ง
ขนาด : ๑ ช้อนโต๊ะ
วิธีใช้ : ใช้ผลแห้งมาป่นเป็นผง กินครั้งละช้อนโต๊ะ วันละ ๓-๔ ครั้ง
มะละกอ
ส่วนที่ใช้ : ผลดิบหรือสุก
ขนาด : ไม่จำกัด
วิธีใช้ : กินเป็นอาหารบ่อยๆ
ยารักษาท้องขึ้น อืด เฟ้อ(๔)

ข่า
ส่วนที่ใช้ : เหง้าสด
ขนาด : ๑ นิ้ว
วิธีใช้ : ตำให้ละเอียดผสมน้ำปูนใส ดื่มครั้งละครึ่งถ้วย

ขมิ้นอ้อย
ส่วนที่ใช้ : เหง้าสด
ขนาด : ๒-๔ ชิ้น
วิธีใช้ : สับชิ้นเล็กๆชงน้ำเดือดรับประทาน
ยารักษาท้องขึ้น อืด เฟ้อ(๓)

กระวาน
ส่วนที่ใช้ : ผลแก่จัด
ขนาด : ๖-๑๐ ผล
วิธีใช้ : ต้มน้ำ ๑ ถ้วยแก้ว

จันทน์เทศ
ส่วนที่ใช้ : แก่น, เมล็ด
ขนาด : ๐.๕ กรัม
วิธีใช้ : ชงน้ำร้อนดื่มครั้งเดียว

เร่ว
ส่วนที่ใช้ : เมล็ด
ขนาด : ๔-๕ เมล็ด
วิธีใช้ : ต้มน้ำดื่ม





























